Seni “deli” gibi hissettiren biri, seni sevmiyor demektir.

Bazen bir şeylerin yanlış gittiğini kelimelere dökemezsin, sadece hissedersin. İçinde, tam adını koyamadığın, mideni burkan bir huzursuzluk vardır. Her şey dışarıdan normal görünürken, senin içinde fırtınalar kopar. Kendi aklından, hafızandan, hatta duygularının geçerliliğinden şüphe etmeye başlarsın. Bu his, tesadüfen ortaya çıkan bir kuruntu değildir. Bu, ruhunun sana gönderdiği bir sinyaldir; bir şeylerin derinden, çok derinden ters gittiğine dair bir uyarı. Bu satırları okuyor olman da bir tesadüf değil. İçindeki o bilge ses, o fısıltı, seni buraya getirdi. Çünkü o ses, sana sürekli olarak “deli” olmadığını, hissettiklerinin gerçek olduğunu ve bu sisin dağıtılabileceğini söylemeye çalışıyor. Bu konuda o kadar çok kadının hikayesini dinledim ki, o ilk şüphe anının ne kadar değerli ve aynı zamanda ne kadar korkutucu olduğunu biliyorum. O an, iyileşmeye giden yolun ilk adımıdır. O yüzden şimdi derin bir nefes al ve o sese kulak ver.

Gerçekliğini Sürekli Sorgulatır (Gaslighting)

Bu, en sinsi ve en yıkıcı taktiklerden biridir. Yaşadığın bir olayı, duyduğun bir sözü veya hissettiğin bir duyguyu anlattığında, karşındaki kişi bunu sanki hiç olmamış gibi reddeder. “Ben öyle bir şey demedim, sen yanlış hatırlıyorsun,” veya “Olay hiç de öyle olmadı, sen uyduruyorsun,” gibi cümleler duymaya başlarsın. Şöyle ki, zamanla kendi hafızana olan güvenin paramparça olur. Yaşananları zihninde tekrar tekrar canlandırırsın ama onun kendinden emin tavrı karşısında kendi gerçekliğinden şüpheye düşersin. Bak, bu bir sevgi göstergesi değil. Seven insan, senin gerçekliğine saygı duyar, onu yok etmeye çalışmaz. Bu taktiğe maruz kaldığında hissettiğin o zihin bulanıklığı, o kendine yabancılaşma hissi, bir istismar belirtisidir. Buna gaslighting (gerçekliği manipüle etme) denir ve amacı, senin kontrolünü tamamen ele geçirmektir. Kendi aklına güvenemez hale geldiğinde, onun aklına muhtaç kalırsın. İşte bu kadar.

Duygularını “Aşırı” veya “Mantıksız” Olarak Etiketler

Bir şeye üzüldüğünde “Yine mi abartıyorsun?” tepkisiyle karşılaştın mı? Ya da öfkelendiğinde “Bu kadar hassas olma” dendi mi? İşte bu, duygularını geçersiz kılmanın en yaygın yoludur. Hissettiğin her ne ise – hayal kırıklığı, öfke, üzüntü – sana bunun yanlış, aşırı veya mantıksız olduğu söylenir. Amacı, senin duygusal tepkilerini kontrol altına almak ve seni hatalı olduğuna inandırmaktır. Biliyorum, bir süre sonra sen de buna inanmaya başlıyorsun. “‘Belki de gerçekten ben abartıyorum’ diye düşünmüş olabilirsin.” Belki de sorun sendedir, belki de gerçekten fazla tepki veriyorsundur… Hayır. Duyguların senin pusulandır. Onlar sana bir şeylerin yolunda gitmediğini haber verir. Seni seven bir insan, duygularını anlamaya çalışır; onları yargılayıp seni utandırmaz. Duygularını küçümseyen biri, aslında senin varlığını küçümsüyordur. Bu kadar net.

Hafızanla Oynar, Yaşananları Çarpıtır

Bu madde, gaslighting ile el ele gider ama daha çok geçmişe odaklıdır. Geçmişte yaşanmış net bir anıyı, bir tartışmayı veya bir sözü, kendi işine gelecek şekilde tamamen yeniden yazar. Senin “Ama sen bana böyle söz vermiştin” cümlene karşılık, “Hayır, ben asla öyle bir şey demedim, sen tamamen yanlış anlamışsın. Aslında olan şuydu…” diye başlayan uzun bir tirada başlar. O kadar ikna edici ve o kadar kararlı bir şekilde anlatır ki, bir an kendi anılarından şüphe edersin. Düşünsene, en net hatırladığın anlar bile bir anda buharlaşıyor ve yerine onun yazdığı yeni bir senaryo konuluyor. Bu, zihinsel bir illüzyon numarası gibidir ve sen de seyirci koltuğunda çaresizce oturursun. Ve sen orada, kendi anılarına yabancılaşmış bir halde kalakalıyorsun… Bu, senin akıl sağlığına yönelik doğrudan bir saldırıdır. Unutma, hafızan senin kişisel tarihindir. Onu senden almaya çalışan birine izin verme.

Seni İzole Eder, Destek Sistemini Zayıflatır

Seni “deli” olduğuna inandırmanın en etkili yollarından biri, sana aksini söyleyebilecek herkesten seni uzaklaştırmaktır. Hani, en yakın arkadaşların, ailen, güvendiğin insanlar bir bir “sorunlu” ilan edilir. “Arkadaşın seni kıskanıyor,” “Ailen bizim ilişkimize karışıyor,” “Onlar senin iyiliğini istemiyor, tek ben istiyorum.” Bu cümleler tanıdık geldi mi? Amaç, senin dış dünyayla olan bağını koparmak, referans noktalarını yok etmektir. Etrafında ondan başka kimse kalmadığında, onun gerçekliği senin tek gerçekliğin haline gelir. Artık sorgulayacak, danışacak, “Sence de bu durum garip değil mi?” diye soracak kimsen kalmaz. Yalnızlaştığında, manipüle edilmeye daha açık hale gelirsin. Seni gerçekten seven bir insan, sevdiklerinle arana duvarlar örmez; aksine, senin sosyal bağlarını destekler. Çünkü bilir ki, o bağlar seni sen yapan şeyin bir parçasıdır.

“Şaka Yapıyorum” Maskesinin Arkasına Saklanır

Seni inciten, aşağılayan veya küçük düşüren bir şey söyler. Sen tepki gösterdiğinde ise anında savunma mekanizması devreye girer: “Aman, şaka yaptım sadece. Hiç şakadan anlamıyorsun.” Bu cümle, zehrini akıttıktan sonra sunduğu sahte bir panzehirdir. O an midene oturan o kramp, o sahte kahkahanın arkasındaki zehri hissetmek… İşte bu gerçektir. Şaka, iki taraf da güldüğünde şakadır. Sadece bir taraf gülüyor ve diğeri inciniyorsa, bunun adı zorbalıktır. Bu taktik, hem seni incitmesine olanak tanır hem de senin tepkini “aşırı” ve “yersiz” göstererek seni bir kez daha haksız konuma düşürür. Bir süre sonra neye tepki verip neye vermeyeceğini bilemez hale gelirsin. Sürekli diken üstünde, her an gelecek bir “şakaya” karşı tetikte beklersin. Sevgi bu değildir. Sevgi, güvenli bir limandır; içinde dikenli şakaların olduğu bir mayın tarlası değil.

Özür Dilemek Yerine Konuyu Sana Çevirir

Yaptığı bariz bir hatayı veya seni kıran bir davranışı ona söylediğinde, bir şekilde konunun dönüp dolaşıp sana geldiğini fark ettin mi? “Evet, ben öyle davrandım ama sen de beni o hale getirdin,” ya da “Sen o gün öyle demeseydin, ben de bunu yapmak zorunda kalmazdım.” Gördün mü? Bir anda, mağdur olan senken, suçlu koltuğuna oturtuluverirsin. Sorumluluk almaktan kaçınmanın ve suçu sana yıkmanın en ustaca yoludur bu. Özür beklerken, kendini savunma yaparken bulursun. Bu döngü o kadar çok tekrar eder ki, artık onun hatalarında bile kendi payını aramaya başlarsın. “‘Acaba gerçekten ben mi sebep oldum?’ diye içini kemiren o sesi duyuyorum.” Dur. Başkasının eylemlerinin sorumluluğu sana ait değil. Sağlıklı bir ilişkide insanlar hatalarını kabul eder ve özür diler. Konuyu sana çevirip seni suçlayan biri, seni iyileştirmekle değil, kendini aklamakla ilgileniyordur.

Tüm bu maddeleri okurken içinde bir şeyler kıpırdadıysa, boğazına bir yumru oturduysa, yalnız olmadığını bil. Hissettiğin bu kafa karışıklığı, bu kendinden şüphe etme hali, senin “deli” olduğun anlamına gelmiyor. Tam tersine, bu senin içindeki alarm sisteminin ne kadar sağlıklı çalıştığını gösteriyor. Ruhun sana diyor ki: “Burada sevgi yok. Burada tehlike var.” Bu sesi duymak acı verici olabilir ama aynı zamanda inanılmaz derecede güçlendiricidir. Çünkü farkındalık, özgürlüğe atılan ilk adımdır. Seni sürekli olarak kendi akıl sağlığından şüpheye düşüren biri, senin potansiyelini, ışığını ve gücünü sevmiyor demektir. Şimdi o gücü geri alma zamanı. O sis dağılacak ve sen kendi gerçekliğinin güneşinde yeniden parlayacaksın.